W poprzednim artykule wypisałam Ci, jakimi cechami charakteryzują się osoby wysoko wrażliwe. Dzisiaj chciałabym wyjaśnić, na czym polega wyjątkowość funkcjonowania wrażliwców i skąd się ona bierze. Przedstawię 4 aspekty wysokiej wrażliwości, które w najlepszy i najprostszy sposób pokażą, jak działa mózg OWW i jaki to ma wpływ na jej życie i funkcjonowanie w społeczeństwie.

4 aspekty wysokiej wrażliwości (DOES)

Elaine Aron w swojej książce “Wysoko wrażliwi” opisuje wymyślony przez siebie schemat DOES, który ma pomagać terapeutom w ustalaniu obecności tej cechy u danej osoby.

Rozwinięcie tego skrótu to:

  • D – depth of processing – głębia przetwarzania
  • O – overstimulation – przestymulowanie
  • E – emotional reactivity – reaktywność emocjonalna
  • S – sensing the subtle – wyczuwanie subtelności

D – depth of processing – głębia przetwarzania

Mówi się, że wysoko-wrażliwi czują “bardziej”, dzieje się to przez ich skłonność do głębszego przetwarzania informacji. Ale co to właściwie znaczy? Głębsze przetwarzanie to szukanie relacji między wszystkim, co jesteśmy w stanie zauważyć, a przeszłymi doświadczeniami albo podobnymi obiektami. Warto pamiętać, że zazwyczaj dzieje się to automatycznie i taka osoba nie zdaje sobie sprawy, jakie kombinacje dzieją się w jej mózgu. Dlatego też często mówi się, że OWW mają bardzo dobrą intuicję, bo wiele rozwiązań zostało już przez nich wcześniej rozpracowane.

Z drugiej strony mnogość informacji, jakie muszą przetworzyć, sprawia, że podejmowanie decyzji zajmuje im więcej czasu niż innym. Muszą starannie rozważyć wszystkie możliwe opcje i wybrać taką, która jest według nich najlepsza. A przy dużej ilości informacji nie jest to wcale takie łatwe.

Jak to wygląda w praktyce? Osoba wysoko wrażliwa, która pojawia się w danym miejscu, widzi więcej szczegółów. Większość osób zwraca uwagę na to, co “rzuca się w oczy”, to znaczy: osoby, które się tam znajdują, przedmioty i najbardziej charakterystyczne elementy. Natomiast OWW dostrzega dużo więcej szczegółów, obserwuje jak zachowują się inne osoby, jakie relacje są między nimi, gdy coś je wyjątkowo zainteresują, próbuje wczuć się w sytuacje drugiego człowieka i dopisać jego historię.

O – overstimulation – przestymulowanie

Jak możesz zauważyć po przeczytaniu poprzedniego akapitu, w głowie osoby wysoko wrażliwej dużo się dzieje. To logiczne, że skoro przetwarza tak wiele informacji w jednym czasie, to także szybciej się męczy. Dlatego też sytuacje, gdy trzeba zapamiętać wiele rzeczy, bardzo intensywne (dużo hałasu, wiele ludzi w jednym miejscu, bałagan, chaos) albo trwające zbyt długo są bardzo stresujące dla OWW.

Inni, po całodziennej wyciecze, mają jeszcze siłę na wspólne spotkanie w zatłoczonym pubie. Natomiast OWW już pod koniec podróży najchętniej założyłaby słuchawki i odcięła się od wszystkich albo najlepiej zaszyła się w domu w ciszy i spokoju. To samo dzieje się w sytuacji, gdy dociera do niej zbyt dużo, zwłaszcza negatywnych, informacji z zewnątrz (wiadomości w TV, artykuły na portalach internetowych, czy wpisy znajomych w Social Media). Przestymulowanie bywa bardzo stresujące, dlatego zmęczeni wrażliwcy robią się drażliwi i bardzo markotni. Wtedy lepiej dać im spokój i pozwolić zregenerować siły w samotności.

E – emotional reactivity – reaktywność emocjonalna

Zdjęcie autorstwa Andrea Piacquadio z Pexels

Osoby wysoko wrażliwe cechują się wysoką empatią, a także silnie reagują na informacje o natężeniu emocjonalnym. W wielkim skrócie oznacza to tyle, że szybko zauważają uczucia innych, a nastrój drugiego człowieka ma duży wpływ na ich własne samopoczucie. Nie dotyczy to tylko negatywnych emocji, bo to właśnie te pozytywne wywołują w nich mocniejsze reakcje.

W odczytywaniu emocji dużą rolę odgrywają neurony lustrzane, o których wspominałam kiedyś w jednym z artykułów (przeczytaj więcej tutaj). Dzięki neuronom lustrzanym nie tylko jesteśmy w stanie szybciej uczyć się przez naśladownictwo, ale także pomagają one nam w odgadnięciu emocji i intencji innych. Osoby wysoko wrażliwe są w tym mistrzami. Gdy widzą smutną osobę, od razu budzi się w nich silna potrzeba działania i niesienia pomocy. Dużo szybciej “udziela im się” także atmosfera z otoczenia.

Duża reaktywność emocjonalna sprawia, że wiele wrażliwców unika drastycznych scen w filmach, albo rezygnuje z oglądania codziennych wiadomości, ponieważ jest to dla nich zbyt duży wysiłek emocjonalny. To trochę tak, jakbyś wziął na siebie ból i cierpienie wszystkich osób, o których słyszałeś, albo zobaczyłeś je w TV. Dlatego czasem najłatwiej jest się po prostu od tego odciąć.

Ale warto pamiętać, że mocniejsze reakcje wzbudzają w nich pozytywne emocje. Dlatego też często płaczą ze szczęścia albo wzruszają się na filmach przy ich szczęśliwych zakończeniach. Motywuje je też ciekawość, oczekiwanie sukcesu, radość, zadowolenie i pragnienie czegoś, czego nie mogą się doczekać. Bardzo mocno działa też na nie sztuka i muzyka.

S – sensing the subtle – wyczuwanie subtelności

Wyczuwanie subtelności to ostatnia cecha, którą chciałabym tutaj opisać. Wysoko wrażliwi mają niesamowitą umiejętność dostrzegania bardzo subtelnych szczegółów, których nie zauważają inni ludzie. Nie chodzi tutaj o jakąś intensywną ostrość zmysłów. To nie jest tak, że ich narządy mają jakieś wyjątkowe zdolności. Po prostu oni mocniej i staranniej przetwarzają informacje, które do nich docierają. Są na przykład w stanie zauważyć mikro zmiany w mimice twarzy albo zachowaniu, które zwiastują coś niedobrego.

Ta wyjątkowa umiejętność działa tylko w sytuacji, gdy WWO jest wypoczęta. Zmęczenie sprawia, że nie dostrzegają prawie niczego, za to mocniej skupiają się na swoim samopoczuciu i potrzebie odpoczynku.

Każda wysoko wrażliwa osoba jest inna

Zdjęcie autorstwa Trang Doan z Pexels

Schemat DOES jest bardzo fajnym uproszczeniem i wskazówką pozwalającą lepiej zrozumieć wysoką wrażliwość. Trzeba jednak pamiętać, że każdy z nas jest inny. Mamy różną przeszłość i każdy z nas reaguje na pewne rzeczy inaczej. W przypadku wrażliwców dużo zależy też od ich ogólnego samopoczucia. Gdy są zmęczeni, mogą w ogóle nie wykazywać pewnych zachowań albo nie zwracać uwagi na otaczające ich szczegóły.

Przykład? Przestymulowane osoby mogą reagować w inny sposób. Jedna, gdy dokucza jej hałas, postanawia głośno dać o tym do zrozumienia i opuścić dane pomieszczenie. Inna – będzie cicho siedzieć, nie skarżąc się na nic i próbując “jakoś to przetrwać”.

Wyróżniamy tutaj dwa typy WWO (wynikające z cech osobowości danej osoby):

  1. Osoby, które sobie radzą
  2. Te, które nie są zdolne do “ogarnięcia sytuacji” we własnym zakresie.

Dodatkowo można wyróżnić dwa typy sytuacji:

  1. Stresujące w niewielkim stopniu – takie, w których WWO jest w stanie zaadoptować się, sprawia wrażenie osoby silnej i dobrze przystosowanej.
  2. Ekstremalnie stresujące – tutaj WWO nie jest w stanie się dostosować i sprawia wrażenie słabej.

Czy ten tekst rozjaśnił Ci trochę temat wysokiej wrażliwości?

A może coś jest dla Ciebie niejasne?

Daj znać w komentarzu.

5 1 vote5 1
Article Rating
Subscribe
Powiadom o
guest

Witryna wykorzystuje Akismet, aby ograniczyć spam. Dowiedz się więcej jak przetwarzane są dane komentarzy.

1 Komentarz
Oldest
Newest Most Voted
Inline Feedbacks
View all comments
Marcin
Marcin
29 kwietnia 2020 18:12

Super artykuł .teraz wszystko wiem .